I. Lokalizacja, technologia i produkty
Lokalizacja planowanej instalacji obejmuje obszar tzw. Pola Południowego przy ul. Naftowej 7 wchodzący w skład terenów inwestycyjnych Gminy Kędzierzyn-Koźle, zarządzany przez kędzierzyńsko-kozielski Park Przemysłowy i objęty Katowicką Specjalną Strefą Ekonomiczną.
Zgodnie z koncepcją budowlaną zakład docelowo usytuowany będzie na powierzchni 8 ha, z czego ok. 4 ha będą zajmowały budowle. Wokół przedsiębiorstwa zasadzony zostanie szpaler drzew, takich jak: sosna zwyczajna, dąb szypułkowy, lipa drobnolistna, topola biała.
Wszystkie powierzchnie przeznaczone do pracy, magazynowania i przerobu odpadów zostaną specjalnie do tego celu przygotowane, w tym utwardzone i zaizolowane. Zastosowana technologia, której skuteczność weryfikowana będzie przed wydaniem zezwolenia na użytkowanie zakładu, uniemożliwi przedostawanie się niepożądanych substancji do gleby.
Na terenie zakładu nie będą składowane odpady w ilościach większych niż zapewniających ciągłość pracy linii technologicznej. Materiał zabezpieczający bieżącą pracę zostanie zmagazynowany w szczelnie zamkniętych silosach. Dzięki panującemu w nich lekkiemu podciśnieniu do atmosfery nie przedostaną się żadne zapachy.
Wytworzona w procesie termicznego zgazowania odpadów energia cieplna będzie częściowo wykorzystywana na własne potrzeby technologiczne. Instalacja stanie się producentem energii cieplnej, którą będzie w stanie sprzedawać. Idealnym rozwiązaniem w tej dziedzinie byłaby budowa ciepłociągów oraz infrastruktury dystrybucyjnej ciepła na terenie gminy. Wówczas zakład zostałby zaklasyfikowany jako lokalna ciepłownia, co przełożyłoby się bezpośrednio na znaczące ograniczenie niskiej emisji zanieczyszczeń (pochodzących aktualnie z gospodarstw domowych).
Produktami powstającymi w reaktorze do zgazowania będą: surowy gaz syntezowy, witryt (zeszklone substancje mineralne) oraz metale, co oznacza, że w wyniku zastosowania technologii po przeprowadzonym procesie nie pozostaną jakiekolwiek substancje, które nie mogłyby być bezpiecznie wykorzystane w innych gałęziach gospodarki.
Reaktor to element ciągu technologicznego, który nie funkcjonuje samodzielnie. Jest to zbiornik, w którym w sposób kontrolowany zachodzi dowolna reakcja fizyczna lub chemiczna, w tym wypadku – zgazowanie odpadów. Sam reaktor nie stanowi źródła promieniowania ani jakiejkolwiek innej emisji – z reaktora nic nie będzie się wydobywało na zewnątrz.
Surowy gaz syntezowy po opuszczeniu reaktora zostanie poddany procesowi schłodzenia i oczyszczania. Oczyszczony gaz syntezowy to węglowodór, który spala się jedynie do pary wodnej i dwutlenku węgla.
Żadna reakcja nie przebiega oczywiście w sposób doskonały. Bez względu na zastosowane systemy uzdatniania i oczyszczania należy liczyć się ze śladowymi ilościami zanieczyszczeń, które mogą wystąpić w spalonym gazie. Pomiary przeprowadzone w obrębie funkcjonujących instalacji wykazały jednak, że poziom zmierzonych w spalinach zanieczyszczeń jest wielokrotnie niższy niż wartości dopuszczone przez najbardziej rygorystyczne obowiązujące normy środowiskowe – zarówno krajowe, jak i wspólnotowe.
Urządzenia służące do oczyszczania surowego gazu syntezowego należą do najbardziej wrażliwych elementów instalacji. W razie wystąpienia jakichkolwiek problemów, w wyniku których nastąpiłoby obniżenie jakości (czystości) gazu syntezowego, automatyczny układ sterowania włączy rezerwową linię oczyszczania syngazu, która będzie w pełni zdublowanym systemem jego oczyszczania.
Utrzymanie najwyższego stopnia czystości uzyskiwanego gazu syntezowego jest bardzo istotne. Otrzymany syngaz wykorzystywany będzie bowiem jako paliwo do spalinowych generatorów energii elektrycznej, które są urządzeniami bardzo wrażliwymi na wszelkie zanieczyszczenia. Niedostatecznie oczyszczony syngaz zdecydowanie skraca żywotność generatorów, obniża ich sprawność i może spowodować ich uszkodzenie. Utrzymanie najwyższej możliwej jakości paliwa (którego spalanie generuje potencjalne zanieczyszczenia w emitowanych do atmosfery produktach spalania) jest strategicznym działaniem operatora instalacji, o najwyższym priorytecie ważności.
Plazma z kolei to silnie zjonizowana materia o stanie skupienia przypominającym gaz. Choć znaczna część cząstek plazmy jest naładowana elektrycznie, to pozostaje ona elektrycznie obojętna. Duża liczba jonów o różnym ładunku i swobodnych elektronów powoduje, że plazma silnie oddziałuje z polem elektrycznym i magnetycznym oraz doskonale przewodzi ciepło i prąd elektryczny, a jej opór maleje wraz ze wzrostem temperatury.
Wiadomo na pewno, że plazma nie stanowi źródła promieniowania szkodliwego i nie jest radioaktywna.
Z przemysłowym zastosowaniem plazmy mamy do czynienia bardzo często w sytuacjach, kiedy nawet sobie tego nie uświadamiamy. Przykładem mogą być funkcjonujące od wielu lat, również w najbliższym otoczeniu, zakłady, w których plazma używana jest do obróbki metali.
II. Klasyfikacja zakładu
Planowany zakład jest przedsiębiorstwem innowacyjnym, funkcjonującym na styku wielu dziedzin produkcji przemysłowej i przetwórstwa. Jednocześnie trzeba podkreślić, że plazmowa metoda podgrzewania substancji i materiałów, która stanowi trzon tej technologii, jest doskonale znana i wykorzystywana od kilkudziesięciu lat w różnych dziedzinach przemysłu, głównie w spawalnictwie oraz cięciu materiałów twardych i trudno topliwych. Dotyczy to również pozostałych elementów składowych zakładu, które znajdują zastosowanie w tysiącach instalacji na całym świecie.
Głównym produktem zakładu będzie energia elektryczna i cieplna. Można zatem zakwalifikować przedsiębiorstwo jako jednostkę pełniącą funkcję elektrociepłowni, a różniącą się od typowych zakładów tego typu jedynie rodzajem stosowanego paliwa. W wypadku klasycznej elektrociepłowni zwykle jest to paliwo kopalne – węgiel kamienny, brunatny, ropa naftowa lub gaz ziemny. Tutaj paliwem będą odpady przetwarzane za pomocą instalacji wysokotemperaturowej wyposażonej w palniki plazmowe.
Ciąg technologiczny obróbki gazu syntezowego powstającego w procesie rozkładu odpadów jest identyczny z innymi instalacjami tego typu znanymi z przemysłu petrochemicznego. Podobnie jak one służy rozdzieleniu składników gazu surowego, wyseparowaniu z niego węglowodorów stanowiących nośnik energii, nadaniu tej mieszaninie wysokiej wartości kalorycznej przez osuszenie i pozbycie się nadmiaru dwutlenku węgla i azotu oraz efektywnym zagospodarowaniu innych składników lotnych powstających przy rozkładzie odpadów.
Pozostałe produkty zakładu, czyli witryt (służący do wyrobu materiałów budowlanych), stopy metali (kierowane do przerobu w przemyśle metalurgicznym) oraz sole siarki, chloru, azotu i inne surowce (wykorzystywane w przemyśle chemicznym i przetwórczym), nie są dominujące, co nie daje podstaw do innej klasyfikacji zakładu.
III. Ekologia
Zakład wytwarzający energię z odpadów zaliczany jest do najbardziej ekologicznych instalacji spotykanych w przemyśle. Jest to najprawdopodobniej jedyna znana obecnie technologia, która po obróbce śmieci nie pozostawia po sobie żadnego śladu w postaci odpadów, których nie można wykorzystać ponownie jako substancji użytecznych.

Energia wytworzona z odpadów nie przyczynia się do wzrostu efektu cieplarnianego, ponieważ nie powstaje w wyniku spalenia paliw kopalnych, a jest jedynie efektem przetwarzania na inną postać produktów zbędnych (np. śmieci komunalnych, zużytych opakowań itp.) lub szkodliwych (np. odpadów medycznych lub przemysłowych, zużytych smarów i olejów itp.).
Proces wytwarzania energii z odpadów opisywany jest wielkością tzw. efektu substytucji, będącego miarą ilości wyeliminowanych (nie wydobytych) podczas wytwarzania energii paliw kopalnych. Gdyby planowany zakład nie powstał, to do wytworzenia tej samej ilości energii musielibyśmy spalić około 60 tysięcy ton węgla brunatnego.
Technologia plazmowa umożliwia przetworzenie odpadów, które nie mogłyby być w racjonalny sposób zagospodarowane, a których składowanie wielu wypadkach mogłoby być niebezpieczne dla środowiska naturalnego. Przykładem są substancje, które z biegiem lat będą ulegały naturalnemu rozkładowi, wydzielając przy tym trujące gazy przedostające się ze składowisk wprost do atmosfery.
IV. Potencjalne uciążliwości i sposoby zapobiegania im
Planowana inwestycja polega na budowie zakładu przemysłowego działającego w branży energetycznej i przetwarzania odpadów. W ramach działalności wykorzystywane będą ciężarowe środki transportu oraz różnego rodzaju urządzenia techniczne współtworzące infrastrukturę zakładu.
W projekcie technicznym i technologicznym zakładu brany jest pod uwagę cały szereg możliwych do zaistnienia przypadków, których krytyczna analiza ma za zadanie wyłonienie opcji w pełni bezpiecznej. W związku z tym:
- planuje się zdublowanie najbardziej wrażliwych części instalacji;
- na terenie zakładu nie będą przechowywane materiały wybuchowe, a gaz syntezowy nie będzie przechowywany pod wysokim ciśnieniem;
- zakładane procedury przewidują, że na terenie zakładu na stałe zatrudnieni będą fachowcy odpowiedzialni za ciągłą kontrolę bezpieczeństwa w zakresie przeciwpożarowym oraz BHP i ochrony środowiska.
Większość wymienionych procedur, które będą wdrażane na terenie zakładu zarówno w trakcie jego powstawania, jak i po uruchomieniu, wynikają bezpośrednio z obowiązującego prawa. Oznacza to, że składanych deklaracji nie należy obawiać się jako obietnic bez pokrycia. Brak odpowiedniego zaplecza gwarantującego bezpieczeństwo funkcjonowania zakładu i zminimalizowanie ryzyka wystąpienia awarii będzie skutkować niedopuszczeniem jednostki do eksploatacji lub stanowić podstawę do podjęcia decyzji o jego zamknięciu.
Planowana jednostka będzie zakładem przemysłowym pracującym w ruchu ciągłym. Nie można więc zakładać, że wszystkim związanym z nią zagrożeniom uda się zapobiec. Prawdopodobieństwo ich wystąpienia istnieje zawsze – w każdej sferze działalności, również w tym wypadku. Uszkodzeniu może ulec np. pojazd, którym odpady dowożone będą do zakładu, lub instalacja wytwarzająca podciśnienie w magazynach, co skutkować będzie wydostaniem się na zewnątrz nieprzyjemnych zapachów.
To, do czego – w świetle polskiego prawa – zobowiązany jest inwestor, to dołożenie wszelkich starań, by zminimalizować ryzyko wystąpienia zagrożeń, a w wypadku zaistnienia sytuacji awaryjnych – skuteczne i bezpieczne poradzenie sobie z nimi. I właśnie temu służyć będą wszystkie wdrażane procedury.
Czy ludzie pracujący w zakładzie będą narażeni na jakieś szkodliwe substancje?
Wiele substancji, z którymi mamy do czynienia w gospodarstwie domowym, to środki szkodliwe, niebezpieczne, żrące. Nie ulega więc wątpliwości, że, tym bardziej w zakładzie przemysłowym, wyposażonym dodatkowo w laboratorium chemiczne, występuje wiele substancji, które należy zakwalifikować jako niebezpieczne. Nie oznacza to jednak, że praca z nimi, przy zachowaniu wszystkich obowiązujących środków bezpieczeństwa, stanowi zagrożenie.
Osoby pracujące w zakładzie będą miały styczność z różnymi substancjami szkodliwymi, ale zagrożenie z tym związane zostanie zminimalizowane dzięki zastosowaniu odpowiednich procedur zgodnych z obowiązującymi normami oraz prawem.
Czy zakład będzie zapewniał bezpieczeństwo pracownikom i okolicznym mieszkańcom?
Każda instalacja może być potencjalnym źródłem zagrożenia zarówno dla osób przebywających na jej terenie, jak i dla okolicznych mieszkańców.
Umiejętność zarządzania inwestycją polega na tym, aby to ryzyko minimalizować i pomimo potencjalnych zagrożeń zapewnić bezpieczeństwo wszystkim uczestnikom procesu – pracownikom i okolicznym mieszkańcom.
Inwestor – zarówno na etapie prowadzonego procesu inwestycyjnego, jak i na późniejszym etapie użytkowania wytworzonej infrastruktury, zobowiązany jest do przestrzegania obowiązującego prawa, w tym:
- norm określających minimalną odległość lokalizacji zakładu przemysłowego od ludzkich siedzib;
- przepisów stanowiących o spełnieniu warunków eksploatacyjnych dotyczących emisji poszczególnych substancji oraz hałasu;
- przepisów nakazujących uzyskanie osobnego pozwolenia na przyjmowanie każdej grupy substancji.
W trakcie procesu uzyskiwania pozwolenia na budowę zakładu i zintegrowanego pozwolenia na jego użytkowanie cały szereg organów administracyjnych analizuje zgodność planowanej inwestycji z obowiązującymi normami oraz rzeczywiste wywiązanie się z deklaracji na etapie eksploatacyjnym.
Warto zatem mieć świadomość funkcjonujących narzędzi prawnych, do korzystania z których każda ze stron procesu inwestycyjnego jest zobligowana. Ich stosowanie wydaje się najlepszą możliwą gwarancją bezpieczeństwa, jaką można uzyskać.
Czy wystąpi wzmożony ruch pojazdów?
Na terenie, na którym stanie zakład, do tej pory niezagospodarowanym, będzie odbywał się wzmożony ruch ludzi, maszyn i pojazdów, co może stanowić potencjalne źródło dyskomfortu. Na etapie normalnego użytkowania przedsiębiorstwa ruch będzie w rzeczywistości stanowił ułamek ruchu odbywającego się aktualnie po drogach Kędzierzyna-Koźla. Szacuje się, że będzie to nie więcej niż około 100–150 pojazdów na dobę (łącznie z samochodami osobowymi pracowników).
Czy praca zakładu będzie źródłem hałasu?
Przeprowadzone na zlecenie inwestora nowoczesne badania symulacyjne dowiodły, że w odległości większej niż 100 metrów od zakładu jego oddziaływanie akustyczne będzie równe zeru. Nocą ta odległość będzie jeszcze mniejsza.
Normy określają tzw. hałas dzienny na poziomie 55 decybeli i hałas nocny na poziomie 45 decybeli. Zgodnie z przeprowadzonymi symulacjami oraz modelowaniem wykonanym w oparciu o certyfikowane programy symulujące poziom hałasu emitowanego przez zakład nie powinien przekroczyć ok. 55 decybeli w dzień oraz 45 decybeli w nocy – w granicach znacznie oddalonych od najbliższych siedzib ludzkich.
Czy zakład będzie źródłem emisji?
Tak, ale będzie to tylko czysta, bezwonna para wodna i dwutlenek węgla. Wszystkie pozostałe substancje będą zamieniane na surowce wykorzystywane w różnych gałęziach przemysłu. Ilość emitowanej pary i dwutlenku węgla również zostanie ograniczona, jako że większość strumienia tych gazów będzie wykorzystywana w procesach przetwórczych na terenie zakładu.
Jak wspomniano, w projekcie technicznym i technologicznym zakładu wariantowaniu poddawany jest cały szereg możliwych do zaistnienia przypadków, których krytyczna analiza ma za zadanie wyłonienie opcji w pełni bezpiecznej. Analizowane są nie tylko dane dotyczące poszczególnych komponentów instalacji, ale również funkcjonujące już obiekty.
Pomiary przeprowadzone w obrębie funkcjonujących instalacji wykazały, że poziom zanieczyszczeń zmierzonych w spalinach jest wielokrotnie niższy od wartości dopuszczonych przez najbardziej rygorystyczne obowiązujące normy środowiskowe – zarówno krajowe, jak i wspólnotowe.
Instalacje Westinghouse zostały poddane badaniu największej na świecie firmy audytorskiej kontrolującej środowisko – ENSR. Otrzymane wyniki porównano z emisjami pochodzącymi z nowoczesnych spalarni i przedstawiono na tle bardzo restrykcyjnych norm amerykańskich.
Oczywiście żadna reakcja nie przebiega w sposób doskonały. Bez względu na zastosowane systemy uzdatniania i oczyszczania należy zatem liczyć się ze śladowymi ilościami zanieczyszczeń, które mogą wystąpić w spalonym gazie.
W zamieszczonej tabeli przedstawiono rzeczywiste wyniki uzyskane w instalacji zgazowania odpadów wykorzystującej technologię plazmową, a następnie porównano je z normami obowiązującymi w Polsce, normami europejskimi oraz amerykańskimi.
Dane dotyczące norm wspólnotowych są zgodne z Dyrektywą 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dn. 19.11.2008 w sprawie odpadów (Dz. Urz. UE L z 2008 r. nr 312), a przedstawione wyniki uzyskano, przetwarzając wsad składający się w 100% ze zmieszanych odpadów komunalnych (MSW – ang. Municipal Solid Waste) o średniej wartości energetycznej 14 200 MJ/Mg.
Dane dotyczące norm polskich są zgodne z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 4.11.2014 w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów.
Inna brytyjska firma konsultingowa specjalizująca się w przygotowaniu projektów inwestycyjnych, zatrudniana przy największych i najtrudniejszych inwestycjach na terenie całego świata, Fichtner Consulting Engineers Ltd., otrzymała zlecenie na wykonanie dokumentacji projektowej w zakresie emisyjności planowanego projektu w Billsthorpe Business Park, w którym również znajdzie zastosowanie technologia plazmowej gazyfikacji odpadów firmy Westinghouse.
W Billsthorpe Business Park planowane jest zgazowanie około 95 tys. ton odpadów rocznie, przy czym jednostka ta będzie posiadała linię segregacji odpadów mogącą przetworzyć w ciągu roku nawet 120 tys. ton śmieci. Proces będzie podlegał przepisom Environmental Agency (Agencja Ochrony Środowiska będąca brytyjskim odpowiednikiem polskiej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska). Dokumentacja musi bezwzględnie odpowiadać wymaganiom procedury wydawania zezwoleń środowiskowych (ang. environmental permit). Stosowane będą również przepisy dyrektyw o przemysłowych emisjach (IED), a w szczególności te, które dotyczą spalania i współspalania.
W sporządzonej dokumentacji szczegółowo przedstawiono:
- wymagania dotyczące emisji różnych substancji;
- obciążenia środowiskowe występujące obecnie, których źródłem są inne instalacje (dane prezentowane na podstawie krajowego monitoringu);
- analizę modelu prognozy obciążeń, zwanego ADMS 5.0, który jest rutynowo stosowany dla takich celów;
- obliczenia według modelu prognozowania dla różnych elementów emisji z planowanej instalacji w zestawieniu z obowiązującymi standardami;
- analizę średniego obciążenia z 10 innych tradycyjnych instalacji spalania odpadów w Wielkiej Brytanii;
- analizę wpływu instalacji na miejsca wrażliwe pod względem ekologicznym znajdujące się wokół niej.
Analiza istniejących emisji wykazała bardzo niskie wartości, które wynikają z faktu, że jest to teren rolniczy.
Metodologia użyta do oceny obciążeń atmosfery oparta jest na wielu krytycznych założeniach:
- Założono pracę zakładu w pełnym wymiarze godzin i przy maksymalnych możliwościach produkcyjnych;
- Założona koncentracja substancji na poziomie gruntu jest w każdym wypadku przyjmowana jako najwyższa z możliwych (w rzeczywistości będzie ona niższa).
W odniesieniu do wpływu na zdrowie ludności stwierdzono, że:
- emisje z instalacji nie będą łamały w żadnym wypadku standardów obowiązujących w Wielkiej Brytanii oraz na terenie Unii Europejskiej;
- wpływ na ludzkie zdrowie dowolnych czynników jest uznany za nieistotny lub opisany jako „do pominięcia“;
- nie jest możliwe, by wartości dotyczące metali ciężkich przekroczyły normy dopuszczalne w Unii Europejskiej.
W odniesieniu do miejsc wrażliwych pod względem ekologicznym stwierdzono, że:
- normy wynikające z AQS lub EAL nie zostaną przekroczone;
- emisje w miejscach wyznaczonych do badań nie będą miały istotnego wpływu – ani pojedynczo, ani w kombinacji, niezależnie od obecnie notowanych wartości.
W raporcie przeprowadzono również modelowanie wpływu istniejących w okolicy instalacji wiatraków (wiatrowych farm OZE) na proces rozprzestrzeniania się emisji -i nie stwierdzono istotnego wpływu.
Zgodnie z przeprowadzoną analizą wpływ badanej instalacji na emisję do powietrza, a także na ludność i badany obszar – został uznany za nieistotny.
Szczególnie istotnym – pod względem technologicznym – czynnikiem jest utrzymanie najwyższego stopnia czystości uzyskiwanego gazu syntezowego, który wykorzystywany będzie jako paliwo do spalinowych generatorów energii elektrycznej – urządzeń bardzo wrażliwych na wszelkie zanieczyszczenia. Niedostatecznie oczyszczony gaz syntezowy zdecydowanie skraca żywotność generatorów, obniża ich sprawność i może spowodować ich uszkodzenie. Utrzymanie najwyższej możliwej jakości paliwa (którego spalanie generuje potencjalne zanieczyszczenia w emitowanych do atmosfery produktach procesu) jest strategicznym działaniem operatora instalacji, o najwyższym priorytecie ważności.
Zamodelowane dla instalacji emisje substancji z procesu spalania syngazu przedstawione zostały w raporcie o oddziaływaniu na środowisko projektowanej inwestycji. Jako zgodne z normami obowiązującymi w Polsce zostały one uznane za dopuszczalne i określone jako górna granica, którą będzie musiał przestrzegać inwestor, aby użytkować instalację.
Czy zakład może być potencjalnie źródłem emisji nieprzyjemnych zapachów?
- Wszystkie pojazdy przewożące wsad (odpady) do zakładu będą szczelnie zamknięte, a po każdym kursie starannie myte i odkażane.
- Rozładunek będzie odbywał się w specjalnych śluzach, w których podciśnienie uniemożliwi wydostawanie się powietrza na zewnątrz.
- Instalacje, które mogłyby być potencjalnym źródłem zapachów, będą szczelnie obudowane, a w obudowach tych również będzie panowało podciśnienie. Pompy wytwarzające podciśnienie będą podłączone do specjalnych filtrów, a przechodzące przez nie powietrze będzie traktowane jak odpad i kierowane do linii przetwórczej.
- Elektroniczny układ monitorujący będzie sygnalizował zwiększenie ryzyka awarii. Gdyby do niej doszło, funkcjonowanie tego odcinka instalacji zostanie wstrzymane, a jego zadania przejmie część rezerwowa.
Czy na terenie zakładu będą składowane odpady?
Nie. Na terenie zakładu będzie zabronione składowanie odpadów. Firma nie zamierza starać się o takie pozwolenie. Planowana jest budowa silosów magazynowych, ale gromadzone w nich odpady będą służyły wyłącznie jako niezbędny bufor zapewniający ciągłość pracy linii technologicznej.
Jakie odpady będą utylizowane w zakładzie?
Technologia zgazowania odpadów przy wykorzystaniu plazmy jako źródła energii umożliwia bezpieczną utylizację wszelkich odpadów przemysłowych i komunalnych z wyjątkiem materiałów wybuchowych oraz radioaktywnych. Ze względu na założony model gospodarczy, polegający na generowaniu i sprzedaży energii elektrycznej wytwarzanej w oparciu o spalanie gazu syntezowego uzyskiwanego na drodze zgazowania odpadów, podstawę zainteresowania przedsiębiorstwa stanowić będą przede wszystkim odpady wysokokaloryczne, a więc m.in.: opakowania plastikowe, tworzywa sztuczne, żywice, zużyte opony, przeterminowane nawozy, styropian i zużyte oleje.
W strukturze przychodowej spółki zaplanowano również strumienie finansowe pochodzące z opłat za przyjmowane odpady. Nie można w związku z tym wykluczyć, że zakład będzie przyjmował do utylizacji również inne odpady, w tym takie, których kaloryczność nie jest atrakcyjna, za to opłata za ich przyjęcie rekompensuje energochłonność tego procesu.
W świetle obowiązujących przepisów zakład zobowiązany będzie do uzyskania oddzielnej zgody na przyjmowanie odpadów z każdej grupy (oznakowanej oddzielnym kodem). Nie ma możliwości przyjmowania odpadów przypadkowych, poza kontrolą.
Ile odpadów będzie przetwarzał zakład w ciągu roku?
Zakład będzie mógł przyjąć i przetworzyć ok. 50–60 tys. ton odpadów rocznie.
Czy utylizowane będą odpady radioaktywne?
Nie. Przyjęta technologia nie umożliwia przetwarzania odpadów radioaktywnych. Pojawienie się we wsadzie do instalacji odpadów skażonych tego typu promieniowaniem byłoby dla zakładu wielkim problemem, dlatego zaplanowano realizację szeregu procedur uniemożliwiających przyjęcie do utylizacji skażonych materiałów.
Odpady dostarczane będą do zakładu tylko własnym transportem, a każdy pojazd wyposażony zostanie w licznik Geigera-Muellera, który wykryje ewentualne zanieczyszczenie substancjami radioaktywnymi już podczas próby załadunku. To ważne, ponieważ w ten sposób nie tylko uniemożliwi się wprowadzenie takich odpadów na teren samego zakładu, ale również skutecznie wyeliminuje ewentualność ich wwiezienia na teren gminy.
Skąd będą trafiały odpady?
Nie zakładamy potrzeby wychodzenia z ofertą przetwarzania odpadów poza teren województwa opolskiego i województw sąsiadujących (województwa dolnośląskiego i śląskiego). Planowana wydajność przedsiębiorstwa nie zabezpieczy, nawet w części, ich realnych, aktualnych potrzeb.
Jednak w związku z tym, że jest to jeden z pierwszych planowanych na terenie Polski zakładów wykorzystujących technologię, która będzie umożliwiać bezpieczną utylizację kłopotliwych odpadów, może dojść do sytuacji, w której zakład podejmie się przetworzenia odpadów dostarczonych z innej części kraju, jeżeli pozbycie się ich gdzie indziej nie będzie możliwe.
W tym miejscu warto przypomnieć, że zakład nie będzie mógł przyjmować odpadów, na których utylizację nie uzyska zezwolenia, a które świadczyłoby o możliwości bezpiecznego przerobu danego związku.
Czy zakład będzie źródłem emisji promieniowania?
Choć znaczna część cząstek plazmy jest naładowana elektrycznie, to w całej swojej objętości jest ona elektrycznie obojętna. Duża liczba jonów o różnym ładunku i swobodnych elektronów powoduje, że plazma silnie oddziałuje z polem elektrycznym i magnetycznym oraz doskonale przewodzi ciepło i prąd elektryczny, a jej opór maleje wraz ze wzrostem temperatury.
Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na postawione pytanie, jako że pojęcie promieniowania jest bardzo szerokie. Można stwierdzić, że promieniuje prawie wszystko, np. każda żywa istota.
Wiadomo na pewno, że plazma nie stanowi źródła promieniowania szkodliwego i nie jest radioaktywna.
V. Bezpieczeństwo
Planowany zakład, jak każde przedsięwzięcie przemysłowe, będzie podlegał nadzorowi kilkudziesięciu instytucji. Najważniejsze z nich to:
- Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Opolu – nadzór w zakresie środowiskowym;
- Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kędzierzynie-Koźlu – nadzór w zakresie bezpieczeństwa zdrowotnego;
- Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Kędzierzynie-Koźlu – nadzór w zakresie przestrzegania prawa budowlanego;
- Państwowa Inspekcja Pracy – nadzór w zakresie przestrzegania Prawa Pracy;
- Urząd Skarbowy w Kędzierzynie-Koźlu – nadzór finansowy;
- Urząd Gminy Kędzierzyn-Koźle.
Kontrola każdej inwestycji jest zagwarantowana w Polsce prawem, czego dowodzi choćby proces decyzyjny w zakresie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji, do wydania której uprawniony jest w tym wypadku Prezydent Miasta Kędzierzyn-Koźle. Już na tym etapie organ zobowiązany jest do zaopiniowania inwestycji przez co najmniej Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska oraz Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną.
Kolejnym etapem – po uzyskaniu pozytywnej decyzji środowiskowej – jest wydanie pozwolenia na budowę przez Starostwo Powiatowe.
Inwestycja obligatoryjnie podlega kontroli wielu czynników. Zgodnie z obowiązującym prawem budowlanym inwestor zobowiązany jest do zatrudnienia na budowie wielu specjalistów, którzy mają zadbać o gwarancję bezpiecznego i sprawnego przeprowadzenia robót oraz realizacji inwestycji zgodnie ze sztuką budowlaną.
Uczestnikami procesu budowlanego, poza inwestorem, są obowiązkowo:
- inspektor nadzoru inwestorskiego;
- projektant;
- kierownik budowy;
- kierownicy robót.
Poza tym, jak każde przedsiębiorstwo przemysłowe w trakcie użytkowania, również i planowany zakład w trakcie budowy podlegać będzie obowiązkowo jurysdykcji całego szeregu organów, w tym:
- Państwowemu Inspektoratowi Budowlanemu;
- Inspektoratowi Pracy;
- Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej;
- Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska;
- Wojewódzkiemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska.
- Straży Pożarnej.
Wszystkie te jednostki, a także Urząd Dozoru Technicznego, będą brały udział również w procedurach odbioru.
Dodatkowo – ze względu na charakter przedsięwzięcia – zakład nie będzie mógł zostać oddany do eksploatacji, jeżeli nie przejdzie pomyślnie procedury uzyskania (warunkującego możliwość podjęcia i prowadzenia działalności przemysłowej) Zintegrowanego Pozwolenia, które zgodnie z Dyrektywą Rady nr 96/61/WE, z dnia 24.9.1996 (tzw. Dyrektywą IPPC) poświadczyć musi realne wprowadzenie przez inwestora optymalizacji oddziaływań w celu zapewnienia wysokiego stopnia ochrony środowiska jako całości, a zatem np. unikania ochrony jednego komponentu środowiska kosztem zwiększenia zanieczyszczenia innego.
W okresie eksploatacji zakład będzie również poddawany bardzo szczegółowym kontrolom, m.in. przez wszystkie wymienione wcześniej organy.
Zakład monitorowany będzie jako jednostka:
- przetwarzająca odpady;
- wytwarzająca energię;
- zatrudniająca pracowników;
- posiadająca urządzenia pracujące pod ciśnieniem.
Inwestor deklaruje także chęć oraz możliwość uruchomienia monitoringu parametrów podstawowych procesów realizowanych w zakładzie oraz bieżących i uśrednionych wyników pomiarów emisji spalania gazu w generatorach energii elektrycznej. Umożliwi to każdemu zainteresowanemu śledzenie stanu procesów przetwórczych w zakładzie za pomocą udostępnionej aplikacji internetowej lub zainstalowanego w urzędzie specjalnego stanowiska monitoringu.
Podstawowe parametry krytyczne dotyczące potencjalnej emisji zanieczyszczeń z procesu spalania gazu, a więc czynnika, który budzi najszersze zainteresowanie, mogą być udostępniane na bieżąco, np. w postaci wyników wyświetlanych na tablicy świetlnej zamontowanej na terenie zakładu, a czytelnej również dla osób nieprzebywających na jego terenie.
Warto przypomnieć, że zakład będzie produkował energię elektryczną bazującą na spalaniu gazu syntezowego wytworzonego w drodze zgazowania odpadów, a zatem wykorzystywane tu procesy bezwzględnie kwalifikowane są jako termiczne przekształcanie odpadów, co powoduje, że ciągłe pomiary wielu parametrów narzucone są operatorowi przez obowiązujące przepisy prawa. Nie ma zatem możliwości, aby nie analizować w trybie ciągłym większości parametrów krytycznych procesów zachodzących w instalacji.
Podsumowując:
- Zakład po wybudowaniu zostanie poddany niezwykle szczegółowej procedurze uzyskania zintegrowanego pozwolenia na użytkowanie. Bez uzyskania tego certyfikatu, poświadczającego, że przedsiębiorstwo nie zagraża pracującym w nim ludziom i swojemu otoczeniu, oraz że stosowane w nim procesy i procedury są całkowicie bezpieczne, użytkowanie tej inwestycji nie będzie możliwe.
- Jako typowy obiekt przemysłowy zakład będzie podlegał standardowym przepisom dotyczącym zasad zachowania bezpieczeństwa i higieny pracy.
- Charakter pracy zakładu będzie wymagał na niektórych stanowiskach szczególnej ochrony – podobnie jak to ma miejsce w elektrociepłowniach i w zakładach przemysłu chemicznego.
- Zagrożenia zewnętrzne wynikające z pracy zakładu nie będą większe niż typowe zagrożenia wynikające z eksploatacji tradycyjnych zakładów przemysłowych.
- W zakładzie nie będą wykorzystywane procesy ani procedury, których zastosowanie wymagałoby nadzwyczajnych środków bezpieczeństwa. Wykluczone są obiekty grożące wybuchem, skażeniem promieniotwórczym bądź jakimkolwiek innym skażeniem oddziałującym na otoczenie.
- Wszystkie procesy przetwórcze i wytwórcze będą monitorowane przez całą dobę.
- Zastosowany zostanie nowoczesny system zapobiegania awariom. Aby do nich nie dopuścić, sygnalizowany będzie stan urządzeń wskazujący na zwiększenie ryzyka awarii.
- Zostanie zaprojektowany i wdrożony system współpracy z zewnętrznymi służbami ratowniczymi.
VI. Korzyści dla gminy i regionu
Planowana przez Korporację Plasma Power Sp. z o.o. inwestycja będzie obciążona licznymi daninami o charakterze publicznym. Spośród tych danin co najmniej cztery (zgodnie ze stanem prawnym na maj 2015) stanowią dochody gminy, w której zlokalizowany jest planowany zakład.
Są to:
- podatek do nieruchomości;
- część podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) – 6,71%;
- część podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) – 39,9%;
- podatek od środków transportu.
W następstwie realizacji zadania utworzonych zostanie kilkadziesiąt nowych miejsc pracy zarówno w samym zakładzie, jak i w funkcjonującym przy nim przedsiębiorstwie transportowym.
Już samo uruchomienie procesu inwestycyjnego wygeneruje zapotrzebowanie na zatrudnienie osób przy budowie instalacji. Wiele prac wykonanych będzie przy wykorzystaniu lokalnych sił i przedsiębiorców.

